IQ-testen meten cognitief functioneren, maar niet het volledige menselijk functioneren of hoogbegaafdheid als breed construct.

Volwassenen (primair):

Schneider, W. J., & McGrew, K. S. (2018).
The Cattell–Horn–Carroll theory of cognitive abilities.
In D. P. Flanagan & E. M. McDonough (Eds.), Contemporary intellectual assessment (4th ed., pp. 73–163). Guilford Press.
→ Fundamenteel theoretisch kader voor wat IQ-testen wél en niet meten (zeer sterk onderbouwd).
Deary, I. J. (2012).
Intelligence. Annual Review of Psychology, 63, 453–482.
https://doi.org/10.1146/annurev-psych-120710-100353
→ Overzichtsartikel over intelligentie bij volwassenen; expliciet over reikwijdte en beperkingen.

Aanvullend (algemeen, levensloop):

Nisbett, R. E., et al. (2012).
Intelligence: New findings and theoretical developments.
American Psychologist, 67(2), 130–159.
https://doi.org/10.1037/a0026699

Wetenschappelijke literatuur stelt expliciet dat IQ-scores alleen onvoldoende zijn om hoogbegaafdheid vast te stellen of uit te sluiten.

Volwassenen / generaliseerbaar:

Pfeiffer, S. I. (2015).
Essentials of gifted assessment. Wiley.
→ Klassiek, evidence-based werk: benadrukt multimethod assessment en waarschuwt tegen exclusieve IQ-beslissingen.
Ziegler, A., et al. (2012).
Giftedness as a dynamic developmental system.
High Ability Studies, 23(1), 3–18.
https://doi.org/10.1080/13598139.2012.679091
→ Sterk theoretisch artikel: giftedness ≠ statische testscore.

Systematische review (kinderen, maar methodologisch leidend):

Peters, S. J., et al. (2016).
Identification of gifted students: A meta-analysis.
Gifted Child Quarterly, 60(2), 79–95.
https://doi.org/10.1177/0016986216632008
→ Laat zien dat single-measure identificatie structureel tekortschiet.

Onderzoek toont variatie in cognitieve profielen, niet één uniform HB-profiel.

Volwassenen :

Cucina, J. M., et al. (2016).
Should We Use IQ Subtest Profiles?
Journal of Intelligence, 4(3), 10.
https://doi.org/10.3390/jintelligence4030010
→ Kritisch, sterk psychometrisch artikel over profielinterpretatie.

Empirisch profielonderzoek (kinderen, structureel relevant):

Cornoldi, C., et al. (2022).
Cognitive profile of gifted children.
Journal of Intelligence, 10(4), 87.
https://doi.org/10.3390/jintelligence10040087
→ Laat meerdere profielen zien; bevindingen worden ook in volwassenliteratuur aangehaald.
De Jong, P. F. (2023).
The validity of WISC-V profiles of strengths and weaknesses.
University of Amsterdam.
→ Onderbouwt waarom profielanalyse voorzichtig moet worden gebruikt.

4. Is hoogbegaafdheid een diagnose?

Hoogbegaafdheid is geen DSM- of ICD-diagnose, maar een descriptief construct.

Volwassenen / conceptueel:

American Psychiatric Association. (2022).
DSM-5-TR: Diagnostic and statistical manual of mental disorders.
APA Publishing.
→ Hoogbegaafdheid ontbreekt expliciet als diagnose.
World Health Organization. (2019).
ICD-11 classification of mental, behavioural or neurodevelopmental disorders.
→ Bevestigt: geen diagnostische status.

Wetenschappelijke reflectie:

Subotnik, R. F., et al. (2011).
Rethinking giftedness and gifted education.
Psychological Science in the Public Interest, 12(1), 3–54.
https://doi.org/10.1177/1529100611418056
→ Zeer invloedrijk: giftedness als ontwikkelingsconstruct, geen stoornis.